۲۳ دی ماه؛ جشن دی به دین روز (چهارمین جشن دی ماه)

سه‌شنبه ۲۳ دی مصادف با جشن دی به دین روز (چهارمین جشن دی‌ ماه) است که در ادامه با این مناسبت بیشتر آشنا می‌شویم.

جشن دی به دین روز (چهارمین جشن دی ماه)

در گاه‌شماری ایران باستان، هرگاه نام روز و ماه یکی می‌شد، آن روز را خوش‌یمن و شایسته جشن می‌دانستند. دی به دین، بیست‌وسومین روز ماه دی، آخرین رویداد از ۴ جشن دیگان است که به احترام اهورامزدا و صفات او برگزار می‌شد. این روز ادامه‌ همان مسیر آیینی روزهای «دی به آذر» و «دی به مهر» است و پیوندی مستقیم با اورمزدروز آغاز ماه دارد؛ ۴ نقطه روشن در تقویم که فصلی تازه‌ از نیایش و شادی را به ایرانیان پیشکش می‌کردند.

جایگاه ویژه دی به دین از آنجا نشئت می‌گیرد که واژه «دی» در فرهنگ ایرانی به معنای آفریدگار و بخشنده آمده است. ایرانیان باستان باور داشتند این روز آغاز دوره‌ای تازه در ماه و فرصتی برای آرامش و نیایش دسته‌جمعی است. آن‌ها این روز را با استراحت می‌گذراندند و در این زمان آتش‌ روشن می‌کردند؛ همچنین خورشید را گرامی می‌داشتند و نور را نماد حضور نیکی در جهان می‌دانستند. جشن‌های دی نیز بیشتر از آنکه ظاهری تشریفاتی داشته باشند، ریشه در باورهای عمیق معنوی و نگاه انسان‌محور ایرانیان داشتند.

دی به دین یادآور نظم خاص تقویم زرتشتی است؛ تقویمی که ماه را به ۴ بخش تقسیم می‌کرد و برای هر بخش نامی مقدس در نظر می‌گرفت. این تقسیم‌بندی سبب شده بود روزهای هشتم، پانزدهم و بیست‌وسوم ماه دی جایگاهی آیینی پیدا کنند؛ همچنین به‌عنوان روزهای مقدس، زمان استراحت، نیایش و دورهمی‌ با محوریت روشنایی شناخته شوند. برخی پژوهشگران همین پیوستگی را دلیل شکل‌گیری ۴ جشن دیگان می‌دانند.

امروزه زرتشتیان در برخی شهرها و روستاها، چهارمین جشن دی‌ماه را گرامی می‌دارند. هرچند شکل جشن‌ها ساده‌تر شده، پیام اصلی آن‌ها یعنی گرامیداشت نور، شادی، آفرینش و دوباره آغاز کردن پابرجا مانده است. جشن دی به دین درحقیقت یادآوری علاقه ایرانیان باستان به جشن، امید و روشنایی است؛ ارزش‌هایی که هنوز هم بخشی مهم از فرهنگ ایرانی را شکل می‌دهند.