۲۰ دی ماه؛ سالروز قتل امیرکبیر

شنبه ۲۰ دی مصادف با سالروز قتل امیرکبیر است که در ادامه با این مناسبت بیشتر آشنا می‌شویم.

سالروز قتل امیرکبیر

در ۲۰ دی‌ماه، ایرانیان به یاد یکی از برجسته‌ترین چهره‌های اصلاح‌طلب تاریخ کشور، یعنی میرزا محمدتقی‌خان فراهانی، روزی تلخ را مرور می‌کنند. در این روز، امیرکبیر، نماد خرد، شجاعت و دلسوزی برای ایران، به‌دستور ناصرالدین‌شاه و به تحریک مخالفان درباری در حمام فین کاشان به قتل رسید. این واقعه تنها حذف ۱ صدراعظم نبود، بلکه نقطه‌ای سرنوشت‌ساز در تاریخ ایران بود که نشان داد ساختار قدرت بیمار و آلوده به فساد آن دوران تا چه اندازه تحمل اصلاح را نداشت.

امیرکبیر از همان روزهای ابتدایی صدارت با جدیت و اراده‌ای کم‌نظیر تلاش کرد ایران را از رکود، آشفتگی مالی و نفوذ بیگانگان نجات دهد. او برنامه‌ای منسجم برای سامان‌دهی ارتش، نظم مالی، تقویت تولید داخلی، تاسیس کارخانه‌ها و بازگرداندن توان اقتصادی به کشور داشت. مهم‌تر از همه اینکه امیرکبیر با تاسیس دارالفنون، مسیر ورود دانش و علوم نوین به ایران را هموار کرد؛ اقدامی که پایه‌گذار نهضت علمی و آموزشی کشور شد و بعدها بسیاری از نخبگان از دل همین مدرسه برخاستند.

اصلاحات امیرکبیر تنها اقتصاد و آموزش را هدف نگرفته بود؛ او با قدرت در برابر فساد و امتیازطلبی درباریان ایستاد و شبکه‌های نفوذ قدیمی را به چالش کشید. همین ایستادگی بود که دشمنان قدرتمندی برای او ساخت. مادر شاه، برخی روحانیون وابسته و درباریان فاسد، که منافع خود را در خطر می‌دیدند، شاه جوان و کم‌تجربه را تحت فشار گذاشتند تا امیرکبیر را از قدرت برکنار کند. این فشارها درنهایت به تبعید امیرکبیر به کاشان و صدور فرمان قتلش انجامید.

باوجود سرنوشت تلخ امیرکبیر، نام و میراث او چون چراغی پایدار در تاریخ ایران می‌درخشد. او به‌‌منزله نماد اصلاح، شجاعت و وطن‌دوستی در حافظه مردم ایران باقی مانده است. اصلاحات او مسیر نوسازی کشور را برای دهه‌های بعد هموار کرد و اندیشه‌هایش الهام‌بخش بسیاری از حرکت‌های اجتماعی و سیاسی شد. امروز، سالروز قتل امیرکبیر، یادآور این حقیقت است که پیشرفت جوامع بدون اراده، پاکدستی و ایستادگی در برابر فساد ممکن نیست؛ همان ارزش‌هایی که امیرکبیر برایشان جان داد.