پرونده «چشم انداز دره سیمره» آماده ارسال به یونسکو

مدیر کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان ایلام از ارسال پرونده موقت «چشم‌انداز طبیعی و تاریخی دره سیمره» به وزارت میراث گردشگری برای گذراندن روندهای قانونی ارسال به سازمان میراث جهانی یونسکو خبر داد.

فرزاد شریفی، مدیر کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان ایلام، روز دوشنبه با اعلام این خبر اظهار کرد:

پرونده موقت ثبت جهانی این چشم‌انداز به عنوان مکانی ترکیبی (طبیعی و تاریخی)، پس از انجام پژوهش‌های نخستین و با همیاری کارشناسان در زمینه‌های گوناگون، تکمیل و برای بررسی و گذراندن روندهای اداری به وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی فرستاده شد. این چشم‌انداز بی‌همتا که در گستره‌ای پیوسته میان استان‌های ایلام و لرستان قرار دارد، برآیند برهم‌کنش کم‌نظیر نیروهای زمین‌ساختی (تکتونیکی) فعال زاگرس با تداوم حیات و سازگاری انسانی از دوران پارینه‌سنگی تاکنون است.

مدیر کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان ایلام یادآور شد:

این پهنه یکی از شاخص‌ترین نمونه‌های جهانی از پیامد رخداد بزرگ زمین‌ریخت‌شناسی، یعنی رانش عظیم زمین در کبیرکوه، بر شکل‌گیری چشم‌اندازهای طبیعی، بوم‌شناختی و الگوهای استقرار انسانی به شمار می‌رود.

شریفی با اشاره به تکمیل پرونده پیشنهادی با استناد به سنجه‌های کنوانسیون میراث جهانی یونسکو، ادامه داد:

لغزش کبیرکوه به عنوان بزرگ‌ترین رانش شناخته‌شده زمین در جهان نمونه‌ای بی‌همتا از روندهای زمین‌شناسی فعال زاگرس را ارائه می‌دهد. از سوی دیگر، تداوم سکونت، جابه‌جایی و انطباق فرهنگی جوامع انسانی در دره‌های «سیمره» و «کشکان» در درازای ۸۵ هزار سال، نمونه‌ای استثنایی از پیوند پایدار انسان و طبیعت در یک چشم‌انداز ناپایدار را به‌نمایش می‌گذارد.

مدیر کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان ایلام درباره گستره و بخش‌های منظر فرهنگی و طبیعی سیمره  توضیح داد که دره‌های «سیمره» و بخشی از دره «کشکان»، دامنه‌های شمالی «کبیرکوه»، توده عظیم رانش زمین، دریاچه‌های سدی، پادگانه‌های رسوبی، تالاب‌های یازده‌گانه «پلدختر» و مجموعه‌ای از دره‌ها و تنگه‌های شاخص، نظامی منسجم از پدیده‌های طبیعی و فرهنگی را شکل می‌دهند که ارزش جهانی آن‌ها به صورت یکپارچه قابل تبیین است.

شریفی در ادامه تاکید کرد:

فرستادن این پرونده، گام نخست در مسیر ثبت جهانی این چشم‌انداز ارزشمند است و پس از بررسی در وزارتخانه و طرح در کمیته ملی میراث جهانی، در صورت تایید در سیاهه موقت جمهوری اسلامی ایران برای ثبت در یونسکو قرار خواهد گرفت. ثبت جهانی دره سیمره می‌تواند نقش مهمی در نگهداری بلندمدت این میراث کم‌نظیر، ارتقا جایگاه علمی منطقه، توسعه گردشگری پایدار و افزایش مشارکت جوامع محلی در صیانت از میراث طبیعی و فرهنگی ایفا کند که این هدف با همکاری نهادهای اجرایی، دانشگاه‌ها و جوامع محلی به صورت جدی پیگیری می‌شود.

دره و رودخانه خروشان «سیمره» از مهم‌ترین حوزه‌های تمدنی غرب ایران در مرز طبیعی استان‌های ایلام و لرستان هستند. شهر تاریخی سیمره (ماداکتو) در حاشیه رودخانه سیمره و در شهرستان «دره‌شهر» کنونی، بزرگ‌ترین محوطه تاریخی استان ایلام است که شکوفایی آن به دوران ساسانیان و سده‌های نخستین اسلامی باز می‌گردد. این منطقه به‌سبب برخورداری از خاک حاصلخیز و منابع آبی فراوان از هزاران سال پیش بستر مناسبی برای شکل‌گیری نخستین زیستگاه‌های انسانی بوده است.

وقوع بزرگ‌ترین زمین‌لغزش جهان در دامنه کبیرکوه که در دوران پیش از تاریخ مسیر رودخانه را تغییر داد و دریاچه‌ها و تالاب‌های باستانی را پدید آورد، سیمایی شگفت‌انگیز و منحصربه‌فرد به منطقه سیمره بخشیده است؛ پدیده‌ای که اکنون به‌عنوان یک میراث برجسته و مشترک طبیعی و تاریخی در مسیر ثبت در حافظه جهانی یونسکو قرار گرفته است.

به‌گفته مدیر کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی ایلام، تاکنون بیش از ۳ هزار اثر تاریخی و تمدنی در ایلام شناسایی شده که ۹۳۲ اثر از آن‌ها به ثبت ملی رسیده است؛ همچنین بیش از ۵ هزار شی تاریخی در گنجینه‌های این استان نگهداری می‌شود.

میراث جهانی یونسکو به مجموعه مکان‌های فرهنگی یا طبیعی ثبت‌ شده در سازمان جهانی یونسکو مانند جنگل، کوه، آبگیر، تالاب، صحرا، بقعه، ساختمان، مجموعه یا شهر گفته می‌شود که به صورت فهرستی توسط کمیته میراث جهانی یونسکو در طول سال‌ها برگزیده شده‌اند.

سایت‌هایی که در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار می‌گیرند بر اساس کنوانسیون حفاظت از میراث جهانی فرهنگی و طبیعی، متعلق به همه انسان‌های زمین به دور از نژاد، مذهب و ملیت خاص هستند و دولت‌ها حفظ و نگهداری این آثار را برعهده دارند.