پرواز پرندگان مهاجر، فرصتی برای رونق گردشگری شاهرود

شاهرود با قرار گرفتن در مسیر مهاجرت پرندگان، ظرفیت تبدیل شدن به مقصدی برای پرنده‌نگری و طبیعت‌گردی را دارد؛ ظرفیتی که با برنامه‌ریزی اصولی و حفاظت از زیستگاه‌ها می‌تواند به رونق گردشگری و ایجاد درآمد برای جوامع محلی کمک کند.

مهدی زارع ‌خورمیزی، معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان سمنان، با اشاره به عبور گونه‌های مختلف پرندگان مهاجر از آسمان شاهرود، این منطقه را مستعد توسعه پرنده‌نگری دانست. به گفته او، بهره‌گیری از این ظرفیت به مطالعات تخصصی، پایش مستمر و رعایت ملاحظات حفاظتی نیاز دارد.

مهاجرت پرندگان چه فرصتی برای گردشگری شاهرود ایجاد می‌کند؟

زارع ‌خورمیزی با اشاره به تجربه مناطق شناخته‌شده در حوزه پرنده‌نگری، از گرجستان و گلوگاه مازندران به‌عنوان نمونه‌هایی یاد کرد که مهاجرت پرندگان در آن‌ها به جذب گردشگران علاقه‌مند به مشاهده و شناسایی گونه‌ها کمک کرده است. او معتقد است شاهرود هم با توجه به موقعیت جغرافیایی خود می‌تواند در شمار مقاصد مستعد این شاخه از گردشگری قرار گیرد.

به گفته معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان سمنان، توسعه پرنده‌نگری در شاهرود می‌تواند علاوه‌بر افزایش آگاهی عمومی درباره حیات‌وحش، برای جوامع محلی فرصت درآمدزایی ایجاد کند و فعالیت‌های مرتبط با گردشگری مسئولانه را رونق دهد.

کدام پرندگان مهاجر از مسیر شاهرود عبور می‌کنند؟

زارع ‌خورمیزی با اشاره به فصل مهاجرت پرندگان توضیح داد که در اواخر تابستان و اوایل پاییز، شمار زیادی از پرندگان از عرض‌های سرد شمالی، از جمله روسیه و کشورهای همسایه آن، به سمت مناطق گرم‌تر جنوبی و آفریقا حرکت می‌کنند. بخشی از این پرندگان در مسیر مهاجرت خود از آسمان استان سمنان، به‌ویژه محدوده شاهرود، عبور می‌کنند.

به گفته او، گونه‌های مختلفی در این مسیر دیده می‌شوند و برخی از آن‌ها از نظر حفاظتی و تنوع زیستی اهمیت ویژه‌ای دارند. عقاب طلایی و شاهین از جمله پرندگان ارزشمند عبوری از این منطقه هستند.

با این حال، تعیین تعداد گونه‌های مهاجر و برآورد جمعیت آن‌ها به بررسی‌های تخصصی نیاز دارد. زارع‌ خورمیزی اجرای برنامه‌های منظم پایش و شمارش پرندگان را برای شناخت دقیق‌تر گونه‌های عبوری، فراوانی آن‌ها و اهمیت مسیر مهاجرت ضروری دانست.

حفاظت از زیستگاه‌ها؛ شرط توسعه پرنده‌نگری

معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان سمنان تاکید کرد که معرفی مناطق مستعد پرنده‌نگری باید پس از بررسی ملاحظات حفاظتی انجام شود. انتشار اطلاعات درباره محل حضور گونه‌های ارزشمند، در صورت رعایت نکردن ضوابط، ممکن است زیستگاه‌ها را در معرض آسیب قرار دهد یا اطلاعات را در اختیار شکارچیان قرار دهد.

زارع‌ خورمیزی حفاظت از پرندگان و زیستگاه‌های آن‌ها را پیش‌شرط توسعه پایدار این فعالیت دانست و افزود که شناخت مسیرهای مهاجرت، شناسایی نقاط توقف و استراحت پرندگان و حفاظت از منابع آب و غذا در این مناطق، از موضوعات مهم در مدیریت پرندگان مهاجر است.

شکار و زنده‌گیری غیرمجاز؛ تهدید پرندگان شکاری

زارع ‌خورمیزی با اشاره به تهدیدهای ناشی از صید و زنده‌گیری غیرمجاز پرندگان شکاری گفت برخی افراد متخلف در فصل مهاجرت از حضور پرندگان ارزشمند برای شکار یا زنده‌گیری آن‌ها سوءاستفاده می‌کنند.

به گفته او، تقاضا برای پرندگان شکاری در برخی بازارهای غیرقانونی، به‌ویژه در ارتباط با افراد ثروتمند در بعضی کشورهای منطقه، می‌تواند انگیزه فعالیت شبکه‌های صید و قاچاق را افزایش دهد. مقابله با این تخلفات نیز به افزایش نظارت، اجرای قوانین و همکاری مردم در گزارش موارد مشکوک نیاز دارد.

مشارکت مردم در پایش و حفاظت از پرندگان مهاجر

معاون محیط طبیعی و تنوع زیستی اداره‌کل حفاظت محیط زیست استان سمنان، همکاری جوامع محلی، گروه‌های مردم‌نهاد و علاقه‌مندان به طبیعت را در شناسایی و پایش پرندگان مهاجر موثر دانست. به گفته او، مشارکت مردم می‌تواند اطلاعات ارزشمندی برای بررسی وضعیت گونه‌ها و تدوین برنامه‌های حفاظتی فراهم کند. او با اشاره به برگزاری کارگاه آموزشی مرتبط با پرنده‌نگری و گردشگری در شاهرود در مهرماه، آموزش و اطلاع‌رسانی را از عوامل موثر در شناخت ظرفیت‌های طبیعی منطقه و افزایش آگاهی عمومی درباره حفاظت از حیات‌وحش معرفی کرد.

زارع‌ خورمیزی از مردم خواست در فصل مهاجرت از نزدیک شدن غیرضروری به پرندگان و ایجاد اختلال در استراحت و تغذیه آن‌ها خودداری کنند. در صورت مشاهده پرندگان بیمار یا آسیب‌دیده هم شهروندان باید موضوع را به اداره حفاظت محیط زیست شهرستان اطلاع دهند و از جابه‌جایی پرندگان بدون راهنمایی کارشناسان بپرهیزند.

به گفته زارع‌ خورمیزی، حفاظت از پرندگان مهاجر به همکاری مردم و نهادهای مسئول در مناطق مختلف وابسته است؛ زیرا این پرندگان در مسیر مهاجرت خود از زیستگاه‌های متعددی عبور می‌کنند و بقای آن‌ها به امنیت این زیستگاه‌ها بستگی دارد.