فرونشست زمین در محوطه تاریخی نقش رستم
- دسته بندی
- اخبار داخلی
- نویسنده
- تحریریه بوکینگ
- تاریخ ایجاد
- زمان مطالعه
مدیر مجموعه نقش رستم از فرونشست زمین در بخشهای مختلف این محوطه تاریخی خبر و هشدار داد.
کارشناس حفاظت و مرمت آثار تاریخی و مدیر مجموعه نقش رستم با هشدار نسبت به تبعات فرونشست زمین در این محوطه تاریخی، بر لزوم پایش مستمر، اقدامات پیشگیرانه و انتخاب این مجموعه بهعنوان پایلوت ملی مدیریت فرونشست در عرصههای گردشگرپذیر تاکید کرد.
محوطههای تاریخی و باستانی ایران از ارزشمندترین میراث فرهنگی کشور و همه جهان هستند. این آثار بهطورکلی بر بسترهای طبیعی حساس قرار دارند و هرگونه تغییر در شرایط جغرافیایی و پدیدههای زمینشناختی میتواند پایداری آنها را با خطر جدی مواجه کند.
فرونشست زمین بهویژه در عرصههای تاریخی کشور از مهمترین چالشهای زیستمحیطی است و در حال حاضر بسیاری از بناهای ارزشمند تاریخی در معرض خطر فرونشست زمین قرار دارند؛ این مطلب ضرورت بازنگری در شیوههای پایش و حفاظت از آثار تاریخی و باستانی ایران را بیش از پیش مشخص میکند.
مصطفی رخشندهخو، کارشناس حفاظت و مرمت آثار تاریخی و مدیر مجموعه نقش رستم در این رابطه اظهار کرد:
فرونشست زمین بهعنوان یکی از جدیترین مخاطرات زیستمحیطی سالهای اخیر، امروز به تهدیدی مستقیم برای میراث فرهنگی ایران تبدیل شده است؛ پدیدهای تدریجی اما مخرب که آثار آن بهویژه در محوطههای تاریخی واقع بر بسترهای حساس زمینشناختی، بهوضوح قابل مشاهده است.
رخشندهخو در ادامه افزود:
در این میان، محوطه تاریخی نقش رستم بهعنوان یکی از ارزشمندترین و در عین حال گردشگرپذیرترین مجموعههای تاریخی کشور، نیازمند توجهی دوچندان است.
رخشندهخو بهبرداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی، افت شدید سطح آبهای زیرسطحی، خشکسالیهای مداوم و تغییر الگوی مصرف آب بهعنوان مهمترین عوامل بروز فرونشست زمین در محوطه نقش رستم اشاره کرد و گفت:
دامنه این بحران از دشتهای کشاورزی فراتر رفته و اکنون به عرصه آثار تاریخی و محوطههای بازدید عمومی رسیده است.
این کارشناس حفاظت و مرمت آثار تاریخی ادامه داد:
بررسیهای میدانی و پایشهای انجامشده در محدوده نقش رستم نشان میدهد ایجاد ترکهای سطحی، تغییر در شیب زمین و هدایت ناخواسته روانآبها به سمت شکافها، زنگ خطر جدی برای پایداری این محوطه تاریخی را بهصدا درآورده است. این شرایط زمانی نگرانکنندهتر میشود که نقش رستم بهدلیل باز بودن محوطه و حضور مستمر گردشگران داخلی و خارجی، همواره در معرض بارگذاری انسانی و تردد گسترده قرار دارد.
مدیر مجموعه نقش رستم با اشاره به ماهیت صخرهای آرامگاههای هخامنشی، نقشبرجستههای ساسانی و بنای کعبه زرتشت تصریح کرد:
هرگونه ناپایداری در بستر زمین میتواند تاثیری مستقیم و بعضا جبرانناپذیر بر ساختار این آثار برجای بگذارد. نفوذ آبهای سطحی به درون ترکهای ناشی از فرونشست، بهویژه در فصل بارندگی، روند تخریب صخرهها و بدنه آثار تاریخی را تشدید میکند؛ موضوعی که در یک محوطه گردشگرپذیر، علاوه بر تهدید میراث فرهنگی، میتواند ایمنی بازدیدکنندگان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
رخشندهخو با تاکید بر روند تدریجی و مداوم فرونشست زمین برخلاف پدیدههای طبیعی ناگهانی، گفت:
همین ویژگی ضرورت پایش مستمر و اقدامات پیشگیرانه را دوچندان میکند؛ بهویژه در محوطههایی مانند نقش رستم که همزمان واجد ارزش تاریخی، گردشگری و ملی هستند. به اعتقاد متخصصان، نقش رستم باید بهعنوان پایلوت ملی مدیریت و پایش فرونشست در محوطههای تاریخی گردشگرپذیر انتخاب شود. پایش مداوم ترکها، مستندسازی دقیق تغییرات زمین، کنترل و هدایت اصولی روانآبها، اصلاح شیببندی عرصه و حریم و تقویت همکاری میان وزارت میراث فرهنگی، وزارت نیرو، سازمان محیط زیست و مراکز علمی از جمله اقدامات ضروری و فوری در این زمینه است.
مدیر مجموعه نقش رستم در ادامه تاکید کرد:
فرونشست زمین امروز به آزمونی جدی برای نظام حفاظت از میراث فرهنگی کشور تبدیل شده است و بیتوجهی به این تهدید خاموش، بهویژه در محوطههایی که پذیرای گردشگران هستند، میتواند به آسیبهای غیرقابل بازگشت به آثار تاریخی و خدشهدار شدن جایگاه گردشگری فرهنگی ایران منجر شود.
رخشندهخو در پایان نقش رستم را بهعنوان یکی از نمادهای هویت تاریخی ایران، بیش از هر زمان دیگری نیازمند تصمیمگیریهای فوری، علمی و مسئولانه دانست تا امکان محافظت از این میراث ارزشمند برای نسلهای آینده میسر شود.
