افزایش جهانی قیمت سوخت جت؛ بلیط هواپیما گران می‌شود؟

افزایش قیمت سوخت جت به حدود ۲ برابر سطح پیش از جنگ ایران، هزینه ایرلاین‌ها را بالا برده است. برخی شرکت‌ها از احتمال افزایش قیمت بلیط خبر می‌دهند؛ تغییری که می‌تواند هزینه سفرهای خارجی مسافران ایرانی را نیز تحت تاثیر قرار دهد.

سوخت یکی از مهم‌ترین هزینه‌های عملیاتی شرکت‌های هواپیمایی است و افزایش قیمت آن می‌تواند بر نرخ پروازهای بین‌المللی اثر بگذارد. در شرایطی که برخی ایرلاین‌ها پوشش «ریسک سوخت» را کاهش داده‌اند، احتمال افزایش قیمت بلیط به یکی از نگرانی‌های صنعت هوانوردی تبدیل شده است.

برای مسافرانی که قصد سفر خارجی دارند، تغییر نرخ پروازها می‌تواند هزینه برنامه‌ریزی سفر را افزایش دهد. با این حال، میزان تاثیر این روند بر قیمت بلیط هر مسیر به سیاست قیمت‌گذاری شرکت هواپیمایی و شرایط بازار بستگی دارد.

سوخت جت بین ۳۰ تا ۴۰ درصد از هزینه‌های شرکت‌های هواپیمایی را تشکیل می‌دهد. به همین دلیل، افزایش قیمت آن فشار قابل‌توجهی بر هزینه‌های عملیاتی ایرلاین‌ها وارد می‌کند. شرکت‌های هواپیمایی اروپایی و آسیایی در گذشته بیشتر از رقبای آمریکایی خود از روش پوشش ریسک سوخت استفاده می‌کردند؛ روشی که به آن‌ها اجازه می‌دهد قیمت سوخت مورد نیاز آینده را از قبل تثبیت کنند.

با این حال، بالا رفتن قیمت سوخت باعث شده برخی شرکت‌ها از عقد قراردادهای جدید برای تثبیت قیمت خودداری کنند. تثبیت قیمت در سطوح بالا ممکن است در صورت کاهش قیمت نفت، هزینه بیشتری به ایرلاین‌ها تحمیل کند. از سوی دیگر، نداشتن پوشش ریسک نیز شرکت‌ها را در برابر افزایش بیشتر قیمت سوخت آسیب‌پذیر می‌کند.

تونی فرناندز، مدیرعامل «ایرآسیا»، اعلام کرده که این شرکت برای ۱۲ ماه آینده قیمت‌های بالای نفت را در برنامه‌ریزی خود در نظر گرفته است. او با اشاره به دشواری پیش‌بینی تحولات بازار گفت شرکت‌های هواپیمایی برای مقابله با افزایش هزینه‌ها ناچارند هزینه‌های خود را کاهش دهند یا قیمت بلیط را بالا ببرند.

شرکت «فن‌ایر فنلاند» نیز اعلام کرده است که افزایش هزینه سوخت به قیمت بلیط‌ها منتقل شده است. این شرکت در پی افزایش قیمت سوخت در سال جاری، افزودن قراردادهای جدید پوشش ریسک را متوقف کرده است. نسبت پوشش ریسک سوخت فن‌ایر برای سال ۲۰۲۷ به‌طور میانگین ۳۴ درصد اعلام شده است.

احتمال افزایش ۱۵ تا ۲۰ درصدی قیمت بلیط

مایکل اولیری، مدیرعامل «رایان‌ایر»، پیش‌بینی کرده است که قیمت بلیط هواپیما در اروپا ممکن است بین ۱۵ تا ۲۰ درصد افزایش پیدا کند. به گفته او، شرکت‌های هواپیمایی اروپایی، از جمله رایان‌ایر، تا تابستان ۲۰۲۷ پوشش کافی برای هزینه سوخت ندارند.

رایان‌ایر در ماه سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد که پوشش ریسک سوخت را متوقف کرده است. با این حال، این شرکت حدود ۸۰ درصد از نیاز سوخت جت خود را برای سال مالی منتهی به مارس ۲۰۲۷ پوشش داده است. «رایان‌ایر» و «لوفت‌هانزا» نیز با وجود پوشش بیش از ۷۰ درصد از نیاز سوخت خود برای سال جاری، ظرفیت پرواز در برخی مسیرها را کاهش داده‌اند تا اثر هزینه‌های پوشش‌داده‌نشده را محدود کنند.

برای مسافران ایرانی که قصد سفر به مقاصد خارجی را دارند، افزایش احتمالی نرخ پروازهای بین‌المللی می‌تواند به معنای اختصاص سهم بیشتری از بودجه سفر به هزینه رفت‌وبرگشت باشد. با این حال، پیش‌بینی مطرح‌شده درباره افزایش ۱۵ تا ۲۰ درصدی قیمت بلیط به بازار اروپا مربوط است و نمی‌توان آن را به همه مسیرهای خارجی یا پروازهای مبدا ایران تعمیم داد.

تاثیر افزایش قیمت بر تقاضای سفر

توانایی ایرلاین‌ها برای انتقال هزینه‌های بیشتر به مسافران نیز محدودیت‌هایی دارد. شرکت هواپیمایی «نروژین ایر» اعلام کرده است که پس از افزایش قیمت‌ها، مجبور شده بخشی از این افزایش‌ها را لغو کند؛ زیرا مشتریان حاضر به پرداخت نرخ‌های بالاتر نبودند.

در بازار آمریکا، بسیاری از شرکت‌های هواپیمایی تمایل چندانی به بازگشت به سیاست پوشش ریسک سوخت نشان نداده‌اند. «امریکن ایرلاینز»، «یونایتد»، «دلتا»، «جت‌بلو» و «الیجنت» پوشش قابل‌توجهی برای سوخت ندارند و «فرانتیر» نیز موقعیت فعال پوشش ریسک ندارد. «ساوت‌وست» سال گذشته برنامه بلندمدت خود را کنار گذاشت و «آلاسکا» و «هاوایی» نیز موقعیت‌های باقی‌مانده خود را بستند.

بر اساس آخرین آمار رسمی ارائه‌شده در گزارش، قیمت بلیط هواپیما در اتحادیه اروپا در ماه سپتامبر نسبت به مدت مشابه سال قبل ۵.۸ درصد افزایش داشت. در آمریکا نیز نرخ بلیط هواپیما در همین ماه بیش از ۲۰ درصد بالاتر از سال گذشته بود.

با نزدیک شدن به سال ۲۰۲۷ و پایان قراردادهای پوشش ریسک منعقدشده پیش از جهش قیمت سوخت، شرکت‌های هواپیمایی ممکن است بیش از گذشته در معرض هزینه‌های روز بازار قرار بگیرند. در این شرایط، افزایش قیمت بلیط یا کاهش ظرفیت برخی مسیرها از جمله راهکارهایی است که ایرلاین‌ها برای مدیریت هزینه‌ها دنبال می‌کنند.

کریس کودمور، «مدیر مالی ایر نیوزیلند»، نیز درباره شرایط بازار گفته است: