لغو روادید ایران و تاجیکستان؛ امکان سفر بدون ویزا از مسیرهای هوایی و زمینی

از ۱۳ مهر ۱۴۰۵ (۱۵ اکتبر ۲۰۲۶)، لغو روادید ایران و تاجیکستان اجرایی شده است و دارندگان گذرنامه عادی معتبر دو کشور می‌توانند در هر دوره ۹۰روزه، حداکثر ۳۰ روز بدون ویزا در کشور مقابل اقامت کنند.

«شرکت هواپیمایی معراج» در نامه‌ای خطاب به شرکت‌ها و موسسات خدمات مسافرتی و گردشگری، اجرای مقررات لغو روادید میان ایران و تاجیکستان، را برای دارندگان گذرنامه عادی اعلام کرده است. این نامه به مکاتبات «سازمان هواپیمایی کشوری» و «وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران» ارجاع می‌دهد و بر اجرای مقررات جدید سفر بدون روادید میان ۲ کشور تاکید دارد.

بر اساس اطلاعیه رسمی سفارت جمهوری تاجیکستان در تهران، مفاد توافق لغو روادید از ۱۳ مهر ۱۴۰۵ (۵ اکتبر ۲۰۲۶) به‌طور کامل اجرایی شده است. این مقررات، علاوه‌بر فرودگاه‌های بین‌المللی، گذرگاه‌های زمینی و مسیرهای هوایی از کشورهای ثالث را دربر می‌گیرد.

شرایط لغو روادید ایران و تاجیکستان چیست؟

بر اساس توافق ۲ کشور، شهروندان ایرانی و تاجیکستانی دارای گذرنامه عادی معتبر می‌توانند بدون دریافت روادید وارد کشور مقابل شوند، از قلمرو آن عبور کنند یا اقامت موقت داشته باشند. مدت مجاز اقامت در این چارچوب، حداکثر ۳۰ روز در هر دوره ۹۰ روزه است.

این مقررات به معنای حذف الزام دریافت روادید برای تمام اهداف سفر نیست. افرادی که قصد اقامت طولانی‌مدت، اشتغال یا استفاده از مجوزهای خاص را دارند، باید مقررات مربوط به هدف سفر خود را جداگانه بررسی کنند؛ همچنین لغو روادید کشور مقصد، جایگزین مجوزهای موردنیاز برای عبور از کشورهای واسطه نمی‌شود.

لغو روادید ایران و تاجیکستان از چه زمانی آغاز شد؟

توافق لغو روادید ایران و تاجیکستان پیشینه‌ای چندساله دارد. یادداشت تفاهم مربوط به لغو روادید برای دارندگان گذرنامه عادی در ۱۷ آبان ۱۴۰۲ (۸ نوامبر ۲۰۲۳) امضا شد و اجرای آن از ۲۰ مرداد ۱۴۰۳ (۱۰ آگوست ۲۰۲۴) آغاز شد. در مرحله نخست، این تسهیلات فقط برای مسافرانی اعمال می‌شد که از مسیرهای هوایی مستقیم تهران و دوشنبه استفاده می‌کردند.

در ادامه، مقررات سفر هوایی بدون روادید در بهمن ۱۴۰۳ (فوریه ۲۰۲۵) هم با شرایط جدیدی اجرایی شد؛ اما مسافرانی که از مسیر زمینی یا از طریق کشورهای ثالث به کشور مقابل سفر می‌کردند، همچنان به روادید نیاز داشتند. ا

ین محدودیت در ۱۳ مهر ۱۴۰۵ (۵ اکتبر ۲۰۲۶) با اجرای کامل مفاد توافق برطرف شد. به این ترتیب، دامنه لغو روادید به گذرگاه‌های زمینی و مسیرهای هوایی از کشورهای ثالث نیز گسترش یافت.

از تهران تا دوشنبه از چه مسیرهای زمینی می‌توان رفت؟

ایران و تاجیکستان مرز مشترک ندارند؛ بنابراین، سفر زمینی از تهران به دوشنبه مستلزم عبور از کشورهای دیگر است. با اجرای مقررات جدید، شهروندان ایرانی برای ورود به تاجیکستان به روادید این کشور نیاز ندارند، اما همچنان باید شرایط ورود یا ترانزیت در کشورهای واقع در مسیر را رعایت کنند.

در کل ۳ مسیر زمینی یا ترکیبی برای سفر به دوشنبه از تهران وجود دارد:

۱. مسیر افغانستان؛ از اسلام‌ قلعه تا شیرخان ‌بندر

یکی از مسیرهای پیشنهادی، عبور از «افغانستان» است. در این مسیر، مسافر از گذرگاه اسلام ‌قلعه وارد افغانستان می‌شود، از هرات و قندوز عبور می‌کند و سپس از «گذرگاه شیرخان ‌بندر» وارد «تاجیکستان» می‌شود. برای ورود به افغانستان، دریافت روادید لازم است؛ همچنین، پیش از انتخاب این مسیر باید شرایط امنیتی، وضعیت گذرگاه‌ها، امکان تردد مسافران خارجی و مقررات حمل‌ونقل در طول مسیر بررسی شود.

۲. مسیر ترکمنستان و ازبکستان؛ از مشهد تا دوشنبه

مسیر دیگر از «تهران» به «مشهد» و «سرخس» می‌رسد و پس از عبور از «ترکمنستان» و «ازبکستان» به «دوشنبه» ادامه پیدا می‌کند. شهرهای «مرو»، «بخارا» و «سمرقند» از نقاط مطرح‌ شده در این مسیر هستند. مسافران ایرانی برای عبور از «ترکمنستان» باید شرایط دریافت روادید یا مجوز ترانزیت را بررسی کنند.

مقررات ورود و عبور از «ازبکستان» باید پیش از حرکت از مراجع رسمی استعلام شود. وضعیت صدور روادید، امکان استفاده از گذرگاه‌های موردنظر و شرایط حمل‌ونقل ممکن است بر زمان و هزینه سفر تاثیر بگذارد. به همین دلیل، پیش از تهیه بلیط یا رزرو اقامتگاه، لازم است مدارک موردنیاز برای تمام کشورهای مسیر مشخص شود.

۳. مسیر جمهوری آذربایجان؛ سفر زمینی تا باکو و پرواز به دوشنبه

در مسیر جمهوری آذربایجان مسافر از «تهران» به‌صورت زمینی به سمت «آستارا» و «باکو» حرکت می‌کند و سپس با هواپیما از «باکو» به «دوشنبه» می‌رود. این گزینه برخلاف مسیرهای قبلی، ترکیبی از حمل‌ونقل زمینی و هوایی است. بااین‌حال، امکان استفاده از این مسیر به وضعیت مرز زمینی ایران و جمهوری آذربایجان و برنامه پروازهای باکو به دوشنبه بستگی دارد.؛ بنابراین، وضعیت مرز و امکان عبور مسافران باید پیش از برنامه‌ریزی از مراجع رسمی بررسی شود.

پرواز مستقیم تهران به دوشنبه

برای مسافرانی که قصد دارند بدون عبور زمینی از کشورهای واسطه به تاجیکستان برسند، پرواز مستقیم با خرید بلیط هواپیما دوشنبه انتخاب مناسبی است. این گزینه برای سفرهای کوتاه، از نظر برنامه‌ریزی مسیر ساده‌تر است؛ زیرا مسافر نیازی به عبور از مرزهای زمینی کشورهای واسطه ندارد. در مقابل، سفر زمینی یا ترکیبی ممکن است برای افرادی که قصد بازدید از چند کشور را دارند، جذاب باشد؛ البته به شرط آنکه محدودیت‌های مرزی و هزینه‌های مسیر را در نظر بگیرند.

پیش از سفر به تاجیکستان چه نکاتی را باید در نظر گرفت؟

اجرای کامل لغو روادید، ورود به تاجیکستان را برای شهروندان ایرانی آسان‌تر کرده است؛ اما برای برنامه‌ریزی سفر، بررسی چند موضوع ضروری است:

• اعتبار گذرنامه: مسافران باید گذرنامه معتبر با حداقل ۶ ماه اعتبار همراه داشته باشند.
• مدت اقامت: سقف اقامت بدون روادید، ۳۰ روز در هر دوره ۹۰ روزه است.
• مقررات کشورهای واسطه: برای عبور از افغانستان یا ترکمنستان باید شرایط روادید یا ترانزیت بررسی شود. مقررات ازبکستان و جمهوری آذربایجان نیز باید جداگانه استعلام شود.
• وضعیت گذرگاه‌ها: باز بودن مرزها و امکان عبور مسافران خارجی باید پیش از حرکت تایید شود.
• هزینه و زمان سفر: هزینه حمل‌ونقل، روادید کشورهای واسطه، اقامت و غذا باید جداگانه محاسبه شود.

در مجموع، گسترش توافق لغو روادید ایران و تاجیکستان، امکان سفر بدون دریافت روادید کشور مقصد را از مسیرهای متنوع‌تری فراهم کرده است. بااین‌حال، سفر زمینی به تاجیکستان همچنان به مقررات کشورهای واسطه وابسته است و انتخاب مسیر باید با توجه به شرایط مرزی، مدارک موردنیاز، زمان و هزینه انجام شود.