اندونزی سوءاستفاده از فیل‌ها برای جذب گردشگر را متوقف می‌کند

مراکز حامی حقوق حیوانات در اندونزی تلاش می‌کنند تا فعالیت فیل‌سواری در جزیره بالی را متوقف کنند؛ موضوعی که در سال‌های اخیر به یکی از چالش‌برانگیزترین مباحث گردشگری حیات‌وحش در جهان تبدیل شده است.

افزایش آگاهی گردشگران نسبت به رفاه حیوانات، موجب تغییر رویکردها در صنعت توریسم شده و بسیاری از فعالیت‌های مبتنی بر تماس مستقیم با حیوانات، زیر ذره‌بین انتقاد قرار گرفته‌اند.

اندونزی زیستگاه فیل سوماترایی است؛ گونه‌ای که در فهرست حیوانات «به‌شدت در معرض خطر انقراض» قرار دارد. هرچند فیل‌ها بومی جزیره بالی نیستند، اما در حال حاضر ۸۴ فیل در این استان و تحت نظارت «سازمان حفاظت منابع طبیعی و تنوع زیستی بالی» (BKSDA) در باغ‌وحش‌ها و مراکز گردشگری نگهداری می‌شوند.

این سازمان از مراکز گردشگری خواسته است به‌تدریج فیل‌سواری را کنار بگذارند؛ اقدامی که به گفته مسئولان، می‌تواند به بهبود شرایط زیستی فیل‌ها و افزایش شانس بقای این گونه آسیب‌پذیر کمک کند. راتنا هندراتموکو، رئیس این سازمان، با تأکید بر لزوم مدیریت انسانی فیل‌ها گفت:

فیل‌ها نیز موجوداتی زنده هستند که باید با احترام و بر اساس اصول اخلاقی با آن‌ها رفتار شود.

به گفته او، بسیاری از مراکز نگهداری فیل در بالی و دیگر مناطق اندونزی به دلیل مدیریت نادرست و رعایت نکردن استانداردهای رفاهی، بارها مورد انتقاد قرار گرفته‌اند. هندراتموکو همچنین از گردشگران خواست با انتخاب برنامه‌های گردشگری مسئولانه و پرهیز از ترندهای آسیب‌زا در شبکه‌های اجتماعی، نقش مؤثری در حفاظت از فیل‌های سوماترایی ایفا کنند.

کارشناسان معتقدند فیل‌سواری یکی از مخرب‌ترین اشکال بهره‌برداری از فیل‌ها در اسارت است. این حیوانات اغلب مجبورند ساعت‌های طولانی گردشگران را حمل کنند، زین‌های نامناسب به ستون فقرات آن‌ها آسیب می‌زند و استفاده مکرر از ابزار کنترلی «بول‌هوک» موجب صدمات جدی به سر و گوش فیل‌ها می‌شود. در حالی که این ابزار باید تنها در شرایط اضطراری به کار رود، در بسیاری از مراکز به شیوه اصلی کنترل فیل‌ها تبدیل شده است.

علاوه بر این، نگهداری فیل‌ها روی سطوح غیرطبیعی مانند بتن، زنجیر شدن طولانی‌مدت، نبود چراگاه مناسب و کمبود برنامه‌های غنی‌سازی محیطی، از دیگر مشکلاتی است که سلامت جسمی و روانی این حیوانات را تهدید می‌کند.

رئیس سازمان حفاظت منابع طبیعی و تنوع زیستی بالی تأکید کرد مدیران مراکز گردشگری باید به سمت طراحی برنامه‌هایی با استانداردهای بالای رفاهی حرکت کنند؛ برنامه‌هایی که هم کیفیت زندگی فیل‌ها را ارتقا دهد و هم تجربه‌ای عمیق‌تر و اخلاق‌محور برای گردشگران فراهم کند. او با اشاره به نمونه‌های موفق در کشورهایی مانند تایلند و نپال افزود که در حال حاضر، بالی فاقد پناهگاه واقعی و بدون بهره‌کشی از فیل‌هاست.

در همین حال، گزارش‌های پیشین نشان می‌دهد هیچ‌یک از جاذبه‌های گردشگری حیات‌وحش در بالی از نظر رفاه حیوانات «اخلاقی» ارزیابی نشده‌اند. سازمان مردم‌نهاد «حمایت جهانی از حیوانات» (World Animal Protection) در بررسی سال ۲۰۲۳ خود اعلام کرد که نه در بالی و نه در لومبوک، هیچ مرکز گردشگری با استانداردهای قابل قبول رفاهی فعالیت نمی‌کند.

سوزان میلثورپ، رئیس بخش کمپین‌های این سازمان، با اشاره به نتایج این تحقیق گفت:

اکثر مراکز گردشگری حیات‌وحش در بالی حتی حداقل نیازهای حیوانات در اسارت را نیز تأمین نمی‌کنند.

در این بررسی، ۲۶ مرکز گردشگری در بالی و لومبوک (Lombok) که مسئول نگهداری بیش از ۱۳۰۰ حیوان از جمله تمام ۸۴ فیل موجود هستند، ارزیابی شدند و تقریباً همه آن‌ها در تأمین نیازهای اولیه حیوانات ناکام بوده‌اند.