«ژئوپارک ارس» در آستانه دریافت کارت زرد یا اخراج از یونسکو
- دسته بندی
- اخبار داخلی
- نویسنده
- تحریریه بوکینگ
- تاریخ ایجاد
- زمان مطالعه
با نزدیکی به زمان ارزیابی ۴ ساله «ژئوپارک ارس» برای بقا در فهرست ژئوپارکهای جهانی یونسکو، کارشناسان از احتمال دریافت کارت زرد یا اخراج ارس از این فهرست خبر دادند.
ژئوپارک ارس در خردادماه ۱۴۰۲ (۲۰۲۳) همراه با ۳۱ سایت جهانی دیگر به شبکه ژئوپارکهای جهانی یونسکو پیوست. سال آینده با اتمام دوره نخست ۴ ساله، نوبت به ارزیابی این ژئوپارک برای بقا در فهرست جهانی یونسکو میرسد و در صورت برطرف نشدن ایرادها و معایب موجود، نگرانیها از احتمال دریافت کارت زرد یا اخراج ارس از فهرست ژئوپارکهای یونسکو بالا است.
علیرضا امری کاظمی، مشاور ارشد ژئوپارک ارس، رییس شبکه ژئوپارکهای جهانی ایران و عضو شورای عالی و شواری اجرایی ژئوپارکهای جهانی یونسکو در واکنش به نگرانی کارشناسان گفت:
تا بهار سال آینده، شرایط خاص و ویژهای برای ژئوپارک ارس است، به این دلیل که بهار سال آینده، ارزیابی دورهای ۴ ساله شبکه جهانی ژئوپارکها انجام میشود؛ البته اینگونه نیست که ارزیابها یکباره برای بازدید بیایند و سطح ژئوپارک را تغییر دهند و یا آن را از فهرست جهانی حذف کنند. روند اینگونه است که وقتی ژئوپارک در شبکه جهانی ثبت میشود، هر ۴ سال یکبار ارزیابی دوباره میشود. باید ژئوپارک گزارش عملکرد ۴ ساله را بفرستد و بین بهار و تابستان آینده نیز ۲ نفر ارزیاب یونسکو در قالب ماموریت رسمی از ژئوپارک بازدید میکنند و ژئوپارکی که قبلاً ثبت جهانی شده است، دوباره ارزیابی و نتیجه آن در شورای ژئوپارکهای یونسکو مطرح و رایگیری میشود، که «کارت سبز» بگیرد و جایگاه آن برای ۴ سال دیگر تمدید شود، یا «کارت زرد» بگیرد و برای ۲ سال اخطار دریافت کند.
امری کاظمی درباره چالشهای پیش روی ارس گفت:
نگرانی ما در چند حوزه است؛ کمبود نیروی انسانی متخصص و تصویب ساختار مدیریتی ژئوپارک و بودجه و اعتباراتی که برای امسال و سال آینده درنظر گرفته و درخواست شده است، حتما تخصیص یابد و اینطور نباشد که بودجه تخصیص نیابد.
امری کاظمی بر ضرورت ثبات مدیریتی در ژئوپارک ارس تاکید کرد و جابهجاییهای پیدرپی در مدیریت ژئوپارک ارس را عاملی برای تهدید ثبات و پایداری این منطقه از منظر یونسکو دانست. او همچنین اصلاح ساختار نیروی انسانی در این ژئوپارک را ضروری دانست.
مشاور ارشد ژئوپارک ارس درباره سطح همکاری جامعه محلی در این ژئوپارک اظهار کرد:
جامعه محلی، موضوع حادی در ژئوپارک ارس نیست، چون از طریق شبکه همیاران، جامعه محلی را از طریق دورههای آموزشی و رویدادها درگیر کردهاند و از آن نظر نگرانی نداریم.
امری کاظمی درباره موقعیت احتمالی ژئوپارک ارس در یونسکو در آینده گفت:
ارزیابی ژئوپارکها قانون دارد. بعد از گذشت ۴ سال از عضویت این ژئوپارک، قرار است در فاصله بهار تا تابستان سال آینده ارزیابی انجام میشود. اما نکته این است که از حالا باید آمادهسازی و رفع نواقص را انجام دهیم. یکسری عقبافتادگی از برنامهها در سالهای پیش داریم که باید جبران شود، به همین دلیل کل سازمان منطقه آزاد ارس با حمایت دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد باید بسیج شود و امکاناتشان را برای موفقیت این برنامه بگذارد تا حتما ارزیابی موفقی را سال آینده پشت سر بگذاریم، به هر حال آبروی کشور مطرح است و ژئوپارک جهانی اعتبار کشور است و حفظ آن هم برای استان و شهرستان اهمیت دارد.
مهدی عباسی، مدیر اسبق گردشگری و میراث فرهنگی منطقه آزاد ارس، نیز درباره نگرانیهایی که درباره جایگاه جهانی ژئوپارک ارس مطرح است، هشدار داد و افزود:
پس از اجرای پروژههای مرمتی موفق در جوار ساحل رودخانه ارس و آمادهسازی بستر مناسب برای طرح پروژه عضویت ارس در شبکه ژئوپارکهای یونسکو، فرصت مناسبی به دست آمد تا از پتانسیل اماکن و آثار تاریخی مرمت شده به عنوان یک مزیت ویژه در پرونده عضویت ژئوپارک ارس در یونسکو به خوبی استفاده کنیم، مرمت «کلیسای سنت استپانوس»، «کلیسای ناخیرچی» (چوپان)، «کلیسای ننه مریم»، «کاروانسرای خواجه نظر»، «مقبره حکیم نباتی»، «حمام تاریخی جلفا» و سایر پروژههای مرمتی با بودجه سازمان منطقه آزاد ارس و استفاده از دانش فنی دفتر فنی اداره کل میراث فرهنگی آذربایجان شرقی از اتفاقات خیلی خوبی بود که در به گردش آوردن موتور پروژه ژئوپارک ارس نقش مهمی بازی کرد.
عباسی از برنامهریزیها برای راهاندازی دوباره موزههای محلی با مدیریت بومی در سایت های تاریخی ارس، خبر داد و تعطیلی این موزهها پس از ثبت نام ارس در فهرست یونسکو را اقداماتی نادرست و ناامیدکننده برشمرد. او همچنین از حل چالشهای پیش روی ارس با تعامل گروهی سازمانهای مسئول، بهکارگیری نیروهای متخصص و حذف المانهای شهری نامرتبط در حوضه ارس سخن گفت و کمکاری و اهمال در پروژههای محوطهسازی ژئوسایت ارس را خطری جدی برای جایگاه آتی این منطقه برشمرد.
عباسی در ادامه اظهار کرد:
با اینکه نگرانیهای جدی در خصوص صدور کارت زرد در ارزیابی آتی وجود دارد، ولی همچنان امیدوارم در فرصت باقیمانده مدیریت ارشد سازمان منطقه آزاد ارس با اتخاذ تدابیر لازم و بسیج امکانات در اجرای سریع پروژههای بهسازی و زیرساختی در سطح ژئوسایتها دستورات ویژهای صادر کرده و مانع بروز اتفاقات ناگوار برای دومین ژئوپارک ایران در شبکه ژئوپارکهای یونسکو شود. ژئوپارک ارس نه تنها آبرو و اعتبار شمال غرب کشور در بحث حفاظت زمین شناختی است، بلکه در مقیاس کشوری و بینالمللی میتواند به عنوان الگوی توسعه گردشگری پایدار در خاورمیانه، غرب آسیا و قفقاز مطرح شود؛ بنابراین جدیت در اجرای پروژههای عمرانی بایستی اولویت اصلی مدیریت ژئوپارک جهانی ارس در روزها و هفتههای آتی باشد.
ارس پس از ژئوپارک قشم، دومین ژئوپارک ایران در فهرست یونسکو است. ثبت و حفظ ژئوپارکها در فهرست یونسکو با فرآیندی زمانبر و پیچیده رخ میدهد و از رویکردهای ثبت جهانی این مناطق، فقرزدایی منطقهای با رونق مشاغل مرتبط با گردشگری، حفظ طبیعت و ارتقای فرهنگی و علمی افراد محلی و گردشگران است.
