گرانی بلیط هواپیما چه بلایی بر سر گردشگری ایران آورده است؟

افزایش قیمت بلیط هواپیما سفر هوایی را از دسترس بسیاری از متقاضیان خارج کرده و گردشگری جزایری مانند کیش و قشم را تحت فشار قرار داده است؛ طبق گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس، ۷۹ درصد متقاضیان سفر داخلی از پرواز صرف‌نظر کرده‌اند.

گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس با عنوان «آسیب‌شناسی لوکس‌انگاری حمل‌ونقل هوایی در قوانین و مقررات کشور» نشان می‌دهد هزینه بالای سفر هوایی در ایران، دسترسی گروه بزرگی از مردم به این شیوه حمل‌ونقل را محدود کرده است. بر اساس این گزارش، گران بودن بلیط هواپیما در مقایسه با سایر شیوه‌های حمل‌ونقل، بازار پروازهای داخلی را به سمت کوچک‌تر شدن سوق می‌دهد و امکان استفاده از آن را برای بخش محدودی از جامعه فراهم می‌کند.

وقتی گرانی بلیط، مسافران را از سفر هوایی منصرف می‌کند

کاهش تقاضای سفر هوایی، باعث افت صرفه اقتصادی برقراری پرواز در مسیرهای مختلف می‌شود. با کاهش تعداد مسافران، شرکت‌های هواپیمایی انگیزه کمتری برای حفظ یا افزایش پروازها در برخی مسیرها خواهند داشت و این روند می‌تواند دسترسی هوایی شهرهای دور از پایتخت را محدود کند.

این وضعیت علاوه‌بر کاهش درآمد فرودگاه‌ها، بر گردشگری، سرمایه‌گذاری و فعالیت‌های اقتصادی شهرهای مستعد گردشگری نیز اثر می‌گذارد. مناطقی که فاصله زیادی از پایتخت دارند یا به شبکه حمل‌ونقل زمینی گسترده دسترسی ندارند، بیش از سایر مقاصد به توسعه پروازها نیاز دارند.

۷۹ درصد متقاضیان سفر هوایی از خرید بلیط منصرف شدند

نتایج پیمایش «مرکز افکارسنجی ملت» در مهرماه ۱۴۰۴ نشان می‌دهد گرانی بلیط یکی از موانع اصلی انتخاب هواپیما برای سفرهای داخلی است. طبق داده‌های این پیمایش، از میان افرادی که طی ۲ سال گذشته قصد داشتند سفری داخلی را با هواپیما انجام دهند، ۷۹ درصد به‌دلیل قیمت بالای بلیط از این گزینه صرف‌نظر کرده‌اند.

افزایش تقاضا برای سفرهای زمینی در کنار کاهش سهم حمل‌ونقل هوایی، فشار بیشتری بر زیرساخت‌های جاده‌ای و ریلی وارد می‌کند. از سوی دیگر، محدود شدن دسترسی به پروازها می‌تواند درآمد کسب‌وکارهای گردشگری را کاهش دهد و برنامه‌ریزی برای جذب مسافر در مقاصد کمتر شناخته‌شده را دشوارتر کند.

این مسئله برای مناطقی مانند «مکران» که ظرفیت‌های گردشگری قابل‌توجهی دارند و توسعه سفر به آن‌ها به بهبود دسترسی هوایی وابسته است، اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

کیش و قشم؛ جزایری که با کاهش پروازها خلوت شدند

تاثیر محدودیت‌های پروازی بر گردشگری در جزایر جنوبی کشور محسوس‌تر است. کیش و قشم از مقاصدی هستند که بخش مهمی از اقتصاد آن‌ها به حضور گردشگران، فعالیت مراکز اقامتی، مجموعه‌های تفریحی و بازارهای تجاری وابسته است. کاهش خرید بلیط هواپیما کیش و قشم، و کاهش ورود مسافران به این مناطق، زنجیره‌ای از کسب‌وکارهای محلی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

محمد جهانشاهی، مدیر گردشگری سبز وزارت میراث فرهنگی، از کاهش ورود مسافران به جزایر جنوبی پس از جنگ اسفند و محدودیت‌های پروازی خبر داده است. به گفته او، در تابستان سال ۱۴۰۴ روزانه ۴ تا ۵ هزار نفر به جزایر کیش و قشم رفت و آمد داشتند؛ اما این تعداد در تابستان سال ۱۴۰۵ به حداکثر هزار نفر در روز رسید که بخش عمده آن‌ها را ساکنان محلی و مسافران کاری تشکیل می‌دادند.

کاهش پروازها در این افت رفت ‌و آمد نقش داشته است. بر اساس اظهارات جهانشاهی، تعداد پروازهای کیش در تابستان امسال نسبت به مدت مشابه سال گذشته حدود ۸۰ درصد کاهش یافته است. در همین دوره، تعداد پروازهای ماهانه بندرعباس در تابستان سال قبل حدود ۸۰ تا ۹۰ پرواز و پروازهای کیش حدود ۳۵۰ تا ۴۰۰ پرواز بوده است.

ضریب اشغال هتل‌های جنوب به ۱۰ تا ۲۰ درصد رسید

افت ورود مسافران، مراکز اقامتی و کسب‌وکارهای وابسته به گردشگری را هم با مشکل روبه‌رو کرده است. طبق آمار اعلام ‌شده از سوی مدیر گردشگری سبز وزارت میراث فرهنگی، ضریب اشغال هتل‌ها و مراکز اقامتی کیش، قشم و بندرعباس در شهریور سال ۱۴۰۵ به حدود ۱۰ تا ۲۰ درصد رسید؛ این در حالی است که ضریب اشغال هتل‌های کیش در شهریور سال گذشته حدود ۸۰ درصد بود.

کاهش تعداد گردشگران برای اقتصاد محلی جزایر نیز پیامدهای گسترده‌ای دارد. به گفته جهانشاهی، بیش از ۲۰٬۰۰۰ واحد تجاری در قشم فعالیت می‌کنند و بخش قابل‌توجهی از فروش آن‌ها به خرید مسافران وابسته است. کاهش ورود گردشگر، درآمد این واحدها و مشاغل مرتبط با اقامت، تفریح و خدمات سفر را تحت فشار قرار می‌دهد.

از سوی دیگر، هزینه‌های ثابت مراکز اقامتی مانند قبوض و مخارج جاری همچنان برقرار است. در نتیجه، کاهش ضریب اشغال هتل‌ها و اقامتگاه‌ها می‌تواند ادامه فعالیت اقتصادی آن‌ها را دشوارتر کند.

آیا گردشگری جنوب با آغاز فصل سفر رونق می‌گیرد؟

با کاهش دمای هوا از آبان‌ماه، شرایط آب‌وهوایی جنوب کشور برای سفر مناسب‌تر می‌شود و می‌توان به بازگشت بخشی از گردشگران امیدوار بود. با این حال، بهبود شرایط آب‌وهوایی به‌تنهایی برای احیای گردشگری جزایر جنوبی کافی نیست و دسترسی هوایی همچنان یکی از عوامل تعیین‌کننده در بازگشت مسافران خواهد بود.

کاهش قیمت و بهبود دسترسی به پروازها می‌تواند به افزایش تقاضای سفر، رونق مراکز اقامتی و بازگشت گردشگران به جزایر جنوبی کمک کند. در مقابل، تداوم محدودیت‌های پروازی و گرانی بلیط، روند احیای کسب‌وکارهای گردشگری را دشوارتر می‌کند و فرصت رشد مقاصد وابسته به حمل‌ونقل هوایی را کاهش می‌دهد.

با وجود چالش‌های حمل‌ونقل هوایی، جزایر کیش و قشم همچنان از مقاصد جذاب سفر در جنوب ایران هستند. اگر قصد سفر به این جزایر را دارید، می‌توانید برای خرید بلیط هواپیما قشم و رزرو هتل‌های قشم و هتل‌های کیش در بوکینگ برنامه‌ریزی کنید.